خانه / اسلايد / شباهت علم اخلاق به علم طب و مقدمات تزکیه نفس

شباهت علم اخلاق به علم طب و مقدمات تزکیه نفس

شباهت علم اخلاق به علم طب

بدان که همچنان‌که اگر کسی فاقد صفات کمالی است، سعی در تحصیل آن و ازاله ضدش بر او لازم است، همچنین صفت کمالی که از برای آدمی حاصل است، جهد در محافظت و ابقای آن واجب است؛ مانند صحت بدن. چون اگر کسی مریض شد، برای سلامتی خود سعی می‌نماید تا صحت خویش را در یابد، و اگر سالم و سلامت باشد، باید مراعات حفظ سلامتی خود نماید. از این جهت است که فن طب را به دو قسم تقسیم کرده‌اند: اول: «حفظ صحت» که گفته‌اند: «الوقایه خیر من العلاج» (پیشگیری بهتر از علاج است). و دوم «دفع مرض»، و آن این‌که اگر کسی مریض شد برای دفع مرض و شفای خود از بیماری سعی نماید.

و چون علم اخلاق، شبیه به علم طب است، بلکه علم حقیقی است، پس علم اخلاق نیز منقسم بر دو قسم می‌شود: یکی در دفع رذائل و دیگر در کسب فضائل می‌باشد.

و به جهت مشابهت این دو علم، علم اخلاق را «طب روحانی» گویند، چنان‌که علم طب را «طب جسمانی» نامند. و از این رو بود که جالینوس طبیب ـ یکی از پزشکان یونان ـ در نامه‌ای به خدمت حضرت مسیح نوشت: «مِن طبیب الابدان الی طبیب النفوس» یعنی این نامه‌ای است از طبیب بدن‌ها به سوی طبیب روح‌ها. لذا در متون اسلامی برای پیشگیری امراض روحی، و آلوده نشدن نفس آدمی دستوراتی آمده است.

مقدمات تزکیه نفس

کسی که طالب پاکی و تزکیه نفس از صفات رذیله، و آرایش و تحلیه آن به صفات حمیده و جمیله است، باید ابتدا برای پیشگیری، از همنشینی با کسانی که دارای اخلاق بد هستند پرهیز نماید؛ زیرا مصاحبت با هر کسی مدخلیت عظیم دارد در اتصاف به اوصاف و تخلق به اخلاق انسان. چون طبع انسان دزد است، و آن‌چه را مکرر از طبع دیگری ببیند اخذ می‌کند، و سرّ آن این است که از برای نفس چندین قوه است که بعضی مایل به خیرات و فضایل است، و بعضی مایل و مقتضی شرور و رذایل هستند، و پیوسته این قوا با یکدیگر در مقام نزاع و جدال هستند. که اگر برای هر یک از آن‌ها اندک قوتی حاصل شد، بر جزء دیگر به همان اندازه غالب می‌شود، و نفس را مایل به مقتضاء و تابع خود می‌نماید.

پس شکی نیست که مصاحبت و همنشینی با صاحب هر صفتی، و دیدن افعال و حالات آن‌ها، باعث قوت مقتضی آن صفت است. البته چون اکثر قوای انسانیه طالب اخلاق رذیله است، انسان زودتر مایل به شرّ می‌شود، و میل به صفات بد آسان‌تر است از میل به خیرات می‌باشد.

و از این جهت گفته‌اند که تحصیل ملکات حسنه به منزله بالا رفتن از سرازیری است؛ یعنی بسیار سخت است، و کسب صفات ناپسند، مثل پایین آمدن از سرازیری است.

در حدیثی حضرت رسول اشاره به این موضوع دارد و می‌فرماید:

{حفَّت الجنَّته بالمکاره و حفَّت النار بالشهوات}؛

رسیدن به درجات بهشت با زحمات و تحمل سختی‌ها؛ و دخول در آتش جهنم با پیروی از خواهش‌های نفسانی است.

همچنین ببینید

استقامت وپايداري پيامبر(ص)براي هدايت مردم وتثبيت دين

استقامت وپايداري پيامبر(ص)براي هدايت مردم وتثبيت دين اگرچه همه رسولان الهي در راه انجام مأموريت …

دعا مهمترین وسیله ارتباط بنده با معبود است

🌹🌱🌹🌱🌹🌱🌹 🌹🌱🌹 🌹🌱 🌹دعا مهمترین وسیله ارتباط بنده با معبود است. برای اینکه دعای انسان …

عظمت دریای معارف قرآن

  عظمت دریای معارف قرآن قرآن به مانند دریایی است ، در کنار دریا، سنگ‌های …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.